De gezamenlijke aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran zorgt voor grote spanningen in de regio. Voor Turkije is de situatie extra gevoelig. Waar de lange burgeroorlog in Syrië uiteindelijk gunstig uitpakte voor Ankara, dreigen nu nieuwe problemen.
President Recep Tayyip Erdogan reageerde snel en uitte stevige kritiek op de aanval. Hij riep op om „een einde aan het bloedbad” te maken.
Ook gaf hij aan dat Turkije wil bemiddelen om tot een staakt-het-vuren te komen.
Wantrouwen richting Israël en VS
Uit een peiling van onderzoeksbureau Asal Research, gepubliceerd door de Turkse krant Cumhuriyet, blijkt dat veel Turken kritisch zijn op Israël en de VS.
In het onderzoek, dat kort voor de aanval werd gehouden onder ruim 2000 mensen, ziet 83 procent Israël als vijand.
De Verenigde Staten staan op de tweede plaats. Iran werd ook genoemd, maar lager op de lijst.
De verwachting is dat deze gevoelens sinds de aanval verder zijn toegenomen.
Raketten en NAVO-basis
De spanningen werden concreet toen volgens het Turkse ministerie van Defensie een ballistische raket vanuit Iran richting Cyprus werd gelanceerd.
Het projectiel zou via Irak en Syrië hebben gevlogen en kwam kort in het Turkse luchtruim terecht.
De NAVO-luchtverdediging onderschepte de raket. Een onderdeel kwam neer in de provincie Hatay. Er vielen geen slachtoffers.
Turkije heeft een belangrijke NAVO-basis in Incirlik Air Base, waar Turkse en Amerikaanse troepen samenwerken.
Ankara ontkent dat deze basis is gebruikt voor aanvallen op Iran. Parlementariër Hulusi Akar benadrukte:
„Er zou een aanval op İncirlik kunnen plaatsvinden door Iran, omdat het een ’Amerikaanse basis’ wordt genoemd. Maar dat wordt dan verkeerd begrepen. Alles van de İncirlik-basis, van de deur tot het raam, van het plafond tot de schoorsteen, staat volledig onder controle van Turkije”.
Angst voor vluchtelingen en Koerdische onrust
Naast militaire dreiging vreest Turkije nieuwe vluchtelingenstromen. De grens met Iran is ruim 500 kilometer lang. Hoewel er een grensmuur staat, zijn er officiële overgangen.
De eerste groepen Iraniërs zouden de grens al zijn overgestoken. De situatie is volgens Ankara nog beheersbaar, maar men vreest herhaling van de Syrische crisis, toen miljoenen mensen naar Turkije kwamen.
Ook de Koerdische kwestie speelt opnieuw op. De organisatie PJAK, die wordt gezien als de Iraanse tak van de PKK, heeft zich verenigd met andere Koerdische groepen in Iran. Dat zorgt voor onrust, omdat Turkije al jaren strijdt tegen Koerdische militante bewegingen.
De ontwikkelingen in de regio maken duidelijk dat de aanval op Iran niet alleen gevolgen heeft voor de directe betrokken landen.
Voor Turkije betekent het een periode van onzekerheid, met risico’s op militair, politiek en economisch vlak.
Voor Turkije is dit een schrikscenario. Daar komt nog bij dat de PJAK in een gebied opereert dat grenst aan het Kandil-gebergte. Dit onneembare gebergte ligt in het noordoosten van Irak en vormt de militaire basis van de PKK.