De winter in Oekraïne dreigt de zwaarste in meer dan tien jaar te worden. Door aanhoudende Russische aanvallen op belangrijke voorzieningen zitten veel mensen zonder basisvoorzieningen. Daarvoor waarschuwde Mark Rutte tijdens een toespraak in het Europees Parlement.
Volgens Rutte is de situatie op dit moment zeer ernstig. „In Kyiv is het -20 graden. Door de Russische strategie om zich te richten op de energievoorziening zitten mensen zonder warmte, licht of water”, zei de NAVO-topman.
Steun aan Oekraïne blijft nodig
Rutte sprak zijn waardering uit voor de pogingen van de Amerikaanse president Donald Trump om de oorlog te beëindigen.
Tegelijk waarschuwde hij dat gesprekken over vrede niet mogen leiden tot minder militaire steun aan Oekraïne. Volgens hem is die hulp juist nodig om het land sterk te houden.
De regering in Kyiv schat dat er dit jaar meer dan 60 miljard dollar aan militaire steun nodig is. Rutte wees daarom op het belang van een Europese lening van 90 miljard euro.
Wel gaf hij aan dat de Europese defensie-industrie op dit moment nog niet snel genoeg wapens kan leveren, zoals luchtverdedigingssystemen.
Ook Amerikaanse wapens nodig
Volgens Rutte moet Oekraïne het Europese geld ook kunnen gebruiken om wapens uit de Verenigde Staten te kopen.
Vooral Frankrijk wil dat het geld alleen binnen Europa wordt besteed, maar landen zoals Nederland vinden dat niet realistisch.
Oekraïne kan volgens hen niet zonder Amerikaanse Patriot-raketten voor luchtverdediging.
Rutte riep Europarlementariërs op om druk te zetten op hun eigen regeringen. „Er zijn landen die op grote stapels onderscheppingsraketten zitten”, zei hij.
In Oekraïne maken die raketten „het verschil tussen leven en dood”. „Waar jij kunt helpen om druk te zetten op jullie regeringen: alsjeblieft, help.”
Door het tekort aan luchtverdediging lukt het Oekraïne steeds minder goed om Russische raketten en drones tegen te houden. Daardoor vallen stroom en verwarming regelmatig uit.
Rolverdeling NAVO en EU
Rutte pleitte ook voor een duidelijke taakverdeling tussen de NAVO en de Europese Unie.
De NAVO moet zich blijven richten op militaire structuren en samenwerking, terwijl de EU zich moet bezighouden met geld, de interne markt en minder regels voor de defensie-industrie.
Daarnaast herhaalde hij zijn wens om de defensie-uitgaven te verhogen naar 5 procent van het bruto binnenlands product in 2035.
Europa kan volgens hem niet langer alleen vertrouwen op de bescherming van de Verenigde Staten.
Amerikaanse troepen blijven in Europa
Rutte verdedigde opnieuw de rol van Trump. „Ik doe dat niet om u te irriteren, maar omdat hij het verdient”, zei hij.
Hij wees erop dat Trump als eerste waarschuwde voor risico’s rond de veiligheid in het Noordpoolgebied. „Hij heeft gelijk. Er is een probleem van collectieve veiligheid.”
Tot slot stelde Rutte Europese landen gerust over de aanwezigheid van Amerikaanse troepen.
Volgens hem blijven de VS voor altijd met „een heel sterke” militaire macht in Europa.
De VS zullen zich meer richten op China, maar vertrekken niet uit Europa. „En er zal altijd een heel sterke conventionele Amerikaanse aanwezigheid in Europa zijn.”