De Amerikaanse president Donald Trump voert de druk op rond Groenland. Hij dreigt met sancties tegen landen die zijn plannen niet steunen om het eiland onder Amerikaanse controle te brengen. Die woorden zorgen voor extra spanning binnen de NAVO en kunnen ook gevolgen hebben voor Nederland.
Nederland stuurt, net als andere Europese NAVO-landen, militaire verkenners naar Groenland.
Zij onderzoeken wat nodig is voor een mogelijke NAVO-oefening in het Arctisch gebied. Omdat zo’n oefening alleen kan plaatsvinden met toestemming van de Verenigde Staten, gaat het voorlopig formeel om een Deense oefening.
Die stap maakt deel uit van een bredere Europese inzet om de militaire aanwezigheid in het gebied te vergroten.
Druk vanuit Washington
Volgens de VS heeft Denemarken het strategisch belangrijke eiland te lang verwaarloosd.
De geplande oefening is ook bedoeld als signaal tegen mogelijke Amerikaanse stappen om Groenland in te lijven. Het Witte Huis sloot die optie eerder niet uit.
Trump liet vrijdag weten weinig te voelen voor de Europese aanpak. Hij blijft Groenland opeisen en dreigt met importheffingen om steun af te dwingen.
„Ik zou heffingen kunnen opleggen aan landen als ze niet meegaan met Groenland want we hebben Groenland nodig voor nationale veiligheid”, zei hij tijdens een bijeenkomst in het Witte Huis.
De president gebruikt economische druk vaker, ook in dossiers die niet direct over handel gaan.
Hij stelde dat eerdere heffingen hielpen om medicijnen uit landen als Duitsland en Frankrijk goedkoper te maken. „Ik zou dat ook bij Groenland kunnen doen”, zei hij.
Later zei Trump dat hij „met de NAVO in overleg” is en noemde hij Groenland „een groot gat” in de Amerikaanse veiligheid.
Volgens hem is het eiland belangrijk voor de Golden Dome, het nieuwe Amerikaanse raketschild.
„Het is cruciaal voor de Golden Dome die we aan het bouwen zijn”, schreef hij eerder op Truth Social.
Diplomatie loopt vast
De uitspraken vallen samen met een bezoek van Amerikaanse Congresleden aan Denemarken.
Zowel Republikeinen als Democraten lieten in Kopenhagen weten Trumps wens om Groenland te annexeren niet te steunen.
Eerder deze week liepen gesprekken tussen Denemarken, Groenland en Washington vast.
De Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Rasmussen sprak na overleg met vicepresident JD Vance en minister Marco Rubio van een „diep meningsverschil”.
Trump had vooraf gezegd dat alleen volledige Amerikaanse controle acceptabel is.
Pogingen om de spanningen te sussen, zoals het idee om Groenland te kopen of te leasen, wees hij van de hand. „Amerika moet eigenaar worden”, stelde hij.
Strategisch belang
Washington ziet Groenland als belangrijk vanwege de ligging en de aanwezige grondstoffen.
Door klimaatverandering komen nieuwe zeeroutes vrij en wordt winning van grondstoffen makkelijker. Rusland en China vergroten hun aanwezigheid in het gebied snel.
Rusland heeft in het Arctisch gebied veel bases, havens en radarposten gebouwd.
China noemt zichzelf een ‘bijna-arctische staat’ en investeert in ijsbrekers. Denemarken kan daar militair weinig tegenover zetten, ondanks hogere defensie-uitgaven onder Amerikaanse druk.
Europese landen waarschuwen dat een Amerikaanse militaire stap op Groenland het bondgenootschap kan breken.
De VS hebben al wel een basis op het eiland: Pituffik Space Base, die dient als vroeg waarschuwingssysteem voor raketten richting Noord-Amerika.
