Europarlementariërs hebben NAVO-topman Mark Rutte aangesproken op de spanningen rond Groenland en de rol van de Verenigde Staten. Wat als Amerika ingrijpt? Rutte gaf daar geen duidelijk antwoord op. Hij week uit en nam het aan het einde zelfs op voor Donald Trump.
Rutte sprak in het Europees Parlement tijdens het Global Europe Forum. Dat is een bijeenkomst van de liberale fractie Renew Europe, waar ook D66 en VVD bij horen. Het centrale thema was een veilig en vrij Europa.
Volgens Rutte is er geen crisis rond Groenland. In de zaal klonk twijfel. Europarlementariërs vroegen zich af wat er gebeurt “als Amerika Groenland binnenvalt”.
Rutte wilde daar niet inhoudelijk op reageren. “Als NAVO-baas laat ik mij nooit publiekelijk uit over conflicten tussen lidstaten. Ik werk achter de schermen”, zei hij.
Focus op samenwerking
Aan het begin van zijn toespraak legde Rutte de nadruk op defensie. Europa moet sneller investeren in nieuwe ideeën en productie, zei hij.
De veiligheidssituatie laat volgens hem weinig ruimte voor uitstel. De dreiging is “reëel en langdurig”, met Rusland als grootste risico.
Extra uitgaven aan defensie zorgen volgens Rutte niet alleen voor veiligheid, maar ook voor banen en groei.
Toch ging het debat al snel over Groenland. Rutte zei dat het beschermen van Groenland een gezamenlijke taak is van alle NAVO-landen.
Daarover bestaat volgens hem geen misverstand. Samenwerking is nodig, inclusief met de VS.
Geen kritiek op Trump
Rutte veroordeelde de uitspraken van Trump niet, terwijl de Amerikaanse president eerder hintte op een mogelijke militaire stap richting Groenland.
In plaats daarvan wees Rutte op toenemende activiteit van China en Rusland in het Arctisch gebied.
“Zeeroutes gaan open”, zei hij. Door het smelten van het ijs wordt de regio steeds belangrijker. Het is een korte route tussen de VS, Rusland en China.
Behalve Rusland bestaat het Arctisch gebied uit NAVO-landen, zoals Canada, Denemarken, Noorwegen en de Verenigde Staten. Juist daarom moeten bondgenoten volgens Rutte samen optrekken.
Kritische vragen blijven
Verschillende Europarlementariërs probeerden Rutte toch tot een duidelijker antwoord te bewegen.
Is het acceptabel dat een NAVO-lidstaat een andere militair bedreigt? Rutte bleef bij zijn lijn en sprak opnieuw over “geschillen tussen lidstaten” waar hij zich publiek niet over uitlaat.
De Deense Europarlementariër Stine Bosse zei dat inwoners van Groenland “doodsbang” zijn. Volgens haar komt de dreiging niet van China of Rusland, maar van de VS.
Denemarken staat sinds 1951 Amerikaanse militaire aanwezigheid toe op Groenland. “Er is geen enkel Chinees of Russisch schip in de buurt”, zei ze.
Haar vraag wat de NAVO kan doen als bondgenoten lijnrecht tegenover elkaar staan, kreeg luid applaus.
Aan het einde van zijn bijdrage verdedigde Rutte Trump expliciet. “Jullie zullen mij hierom haten, maar we hebben aan Trump te danken dat de NAVO-norm is verhoogd. Denken jullie echt dat lidstaten die norm uit zichzelf hadden verhoogd, no way.”