Op de opvangboot Rex Rheni in Haarlem is de situatie de afgelopen weken flink veranderd. Een grote groep bewoners is namelijk begonnen aan een hongerstaking om aandacht te vragen voor hun leefomstandigheden. Het gaat om zo’n 145 asielzoekers uit landen als Syrië, Soedan, Iran, Jemen en Eritrea. Zij zeggen meer inspraak, betere voorzieningen en vooral meer menselijkheid te willen.
De boot dient als tijdelijke woonplek voor mensen die midden in een asielprocedure zitten.
Bewoners geven echter aan dat de situatie zo beperkt en verouderd is dat ze geen andere manier meer zien om gehoord te worden.
Waarom bewoners in actie komen
Volgens veel bewoners voelt de opvang meer als overleven dan als wonen.
Er is weinig comfort, weinig privacy en beperkte ruimte om de dag zinvol in te vullen.
Vrijwilligers en organisaties zoals VluchtelingenWerk Nederland proberen te helpen, maar voor veel bewoners blijft het gevoel van uitzichtloosheid groot.
Een bewoner zei eerder: “We willen niet alleen praten over problemen, we willen oplossingen.”
De groep benadrukt dat het niet gaat om boosheid, maar om serieus genomen worden.
Onvrede over maaltijden
Een belangrijk punt van kritiek gaat over het eten aan boord. Bewoners noemen de maaltijden eentonig en weinig voedzaam.
Vaak bestaat het eten uit pasta, rijst of aardappelen, met weinig variatie en weinig verse producten.
Verschillende bewoners zeggen dat zij zich hierdoor vermoeid voelen.
Volgens het Voedingscentrum is gevarieerde voeding juist belangrijk in periodes van stress.
De bewoners vragen daarom om meer keuze of de mogelijkheid om zelf te koken.
Buurtbewoners hebben inmiddels aangeboden om hierbij te helpen of ingrediënten te doneren.
Hoe de hongerstaking begon
Begin oktober opperde één bewoner in een groepschat om gezamenlijk een signaal af te geven.
Binnen korte tijd sloten zich tientallen mensen aan, waarna het aantal opliep tot ruim honderd.
De actie wordt onderling georganiseerd, zodat de gezondheid van deelnemers zo goed mogelijk in de gaten kan worden gehouden.
De sfeer is gespannen, maar er wordt veel gepraat en samengewerkt.
Voor veel deelnemers voelt de hongerstaking als het laatste middel om aandacht te krijgen.
Hoopvolle voorbeelden elders
De bewoners verwijzen naar een andere opvangboot in Haarlem, in de Waarderpolder.
Daar kregen bewoners na overleg met het COA toestemming om twee dagen per week zelf te koken.
Volgens betrokkenen leidde dat tot meer rust, betere sfeer en meer eigen regie.
Het COA bevestigde destijds dat deze aanpak goed werkte. De bewoners van de Rex Rheni hopen dat ook bij hen zo’n stap mogelijk is.
Communicatie blijft een knelpunt
Een van de grootste frustraties is volgens bewoners het gebrek aan duidelijke informatie.
Zij weten vaak niet hoe lang procedures duren en wat er tussen verschillende stappen gebeurt.
Het COA laat weten dat er gesprekken worden gevoerd en dat er gewerkt wordt aan een bewonerscommissie.
Gezamenlijke brief met voorstellen
De groep heeft inmiddels een brief overhandigd met concrete wensen.
Ze vragen om meer variatie in maaltijden, mogelijkheden om zelf te koken, ruimte voor activiteiten en meer openheid vanuit het COA.
Ook hopen zij op sport- en cultuurprojecten om verveling en psychische problemen te beperken.
Verschillende scholen en lokale organisaties hebben al aangeboden te helpen.
Het belang van een BSN
Veel bewoners noemen het ontbreken van een Burgerservicenummer als een groot probleem.
Zonder BSN kun je geen zorgverzekering afsluiten, geen bankrekening openen en geen opleiding volgen.
Dat voelt voor velen als stilstaan. Hoewel het COA niet gaat over BSN’s, hopen bewoners dat de overheid dit proces kan versnellen. De IND liet eerder weten dat hiernaar wordt gekeken.
Steun groeit vanuit de omgeving
De actie zorgt voor veel reacties in Haarlem. Buurtbewoners brengen fruit, soep of thee langs en lokale ondernemers bieden materialen aan.
Voor veel bewoners voelt deze steun als een belangrijke vorm van erkenning.
Hoe nu verder?
Het is nog onduidelijk of de hongerstaking leidt tot concrete veranderingen. Wel is duidelijk dat de actie veel losmaakt.
Bewoners voelen zich meer verenigd, vrijwilligers zijn actiever en ook beleidsmakers kijken opnieuw naar de situatie.
Voor de bewoners draait het uiteindelijk vooral om waardigheid en menselijkheid.
Ze hopen dat hun verhaal niet alleen hun eigen situatie verbetert, maar ook andere opvanglocaties in Nederland helpt.
De komende dagen worden belangrijk: blijft de situatie hetzelfde, dan stijgen de gezondheidsrisico’s.
Maar als er stappen worden gezet, kan deze actie een belangrijke ommekeer betekenen in hoe Nederland met asielopvang omgaat.